Kartacze – tradycyjny przepis krok po kroku | Jak zrobić kartacze z mięsem

Kartacze - z litewskiego cepeliny, to potrawa regionalna, popularna w północno-wschodniej Polsce. Jest to rodzaj dużej, nadziewanej mięsem pyzy ziemniaczanej zrobionej z mieszaniny surowych i ugotowanych ziemniaków. 

To danie zna pewnie każdy kto mieszka w połnocno-wchodniej Polsce, albo bywał na wycieczkach na Litwie. Moja prababcia pracowała kiedyś w restauracji i przepis z którego tam korzystała, pozostał w naszej rodzinie na stałe. Osobiście nauczyłam się go od mojej babci, z którą bardzo często gotowałam na obiad domowe kartacze. To danie jest dość pracochłonne, ale smak rekompensuje poty wylane na ugotowanie go. 

Jak zrobić kartacze krok po kroku?

Składniki na kartacze (około 12-14 sztuk):

5 kg ziemniaków

około 6 szt. ugotowanych średniej wielkości ziemniaków

sól

pieprz

majeranek

czosnek

1 kg mięsa mielonego wieprzowego

4 cebule

mąka ziemniaczana

boczek na skwarki

Przygotowanie:

1. Surowe ziemniaki należy zetrzeć na tarce razem z 2 cebulami. 

2. Następnie należy odcisnąć starte ziemniaki z wody tak, aby pulpa nie była mokra. Osobiście nalewam masę ziemniaczaną na pieluchę tetrową i odciskam tak, aby była jedynie wilgotna. Wyciśniętą wodę z ziemniaków zostawić w naczyniu i poczekać, aż opadnie w niej krochmal. 

3. Ugotowane ziemniaki przecisnąć przez praskę. 

4. Następnie wyciśnięte ziemniaki połączyć z tymi ugotowanymi. Ważne! Gotowanych ziemniaków powinno być mniej więcej tyle ile zajmuje 1/4 ziemniaków wyciśniętych z wody. 

5. Do mieszanki ziemniaków surowych i ugotowanych dorzucić trochę soli i wrzucić krochmal (mąkę ziemniaczaną) która opadła na dnie naczynia z wyciśniętą wodą. Wodę wylać. 

6. Wszystko razem wymieszać na gładką masę - mieszanka nie powinna być zbyt mokra, więc jeśli mocno rozchodzi się w rękach, należy dodać trochę mąki ziemniaczanej. Z doświadczenia wiem, że wszystko zależy od ziemniaków, których używamy i nie zawsze jest to potrzebne. Osobiście rzadko ją dodaję - tylko w ostateczności.

7. Mięso mielone doprawić solą i pieprzem. Wycisnąć przez praskę dwa ząbki czosnku, zetrzeć do niego jedną cebulę. Dodać majeranek i wszystko dobrze wymieszać.

8. Zaczynamy formować kartacze. Nakładam na rękę trochę ciasta ziemniaczanego i rozpłaszczam go na wielkość swojej dłoni. Na środek nakładam porcję mięsa mielonego i ciasto zawijam tak, aby schować je w środku. Formuję owalny kształt i odkładam na stolnicę. 

9. W dużych garnkach gotuję wodę z dodatkiem soli, pieprzu ziarnistego, ziela angielskiego i liścia laurowego. Kiedy zaczyna się gotować wrzucam do niej uformowane wcześniej kartacze - jeden po drugim, nie pozwalając, aby woda przestała wrzeć. 

10. Kiedy wrzucimy wszystkie - zmniejszamy ogień i gotujemy. Do wody można dosypać odrobinę majeranku - ziemniak przechodzi wtedy ciekawym aromatem. 

11. Osobiście obserwuję kartacze co 5-10 minut, dobrze wyrobione ciasto nie powinno się rozwalać i po wypłynięciu gotuję je jeszcze około 20-30 minut. Pamiętajcie, żeby włączyć okap kuchenny, bo zapach będzie utrzymywał się w domu przez kilka dni. 

12. Zanim wyłączę garnek wyciągam jednego kartacza na próbę - przekrawam go na pół i sprawdzam czy mięso w środku jest dogotowane - jeśli tak, to garnki wyłączam i danie gotowe. 

13. Na nagrzaną patelnię wrzucam pokrojony w kostkę lub paski boczek. Smażę aż do zarumienienia, następnie dorzucam skrojoną w kostkę cebulkę i smażę do miękkości. Tak przygotowaną okrasą posypuję gotowe kartacze.

Gotowe!

Do kartaczy świetnie pasuje surówka z kiszonej kapusty z odrobiną oleju, soli, pieprzu, cebuli i cukru. 

Na Litwie jadłam kartacze polane słodką śmietaną i również smakowały bardzo dobrze.

Smacznego!

P. S. Danie doskonale smakuje kolejnego dnia, pokrojone w plastry i odmażone na patelni 🤭 . Tak odgrzane kartacze smakują wyśmienicie z kubkiem mleka lub kwaśną śmietaną na talerzu.

Inne dania z ziemniaków z kuchni podlaskiej:

babka ziemniaczana i kiszka ziemniaczana. 

Najczęściej zadawane pytania:

Ile czasu gotować kartacze?

Kartacze z mięsem najlepiej gotować około 30-40 minut. Czas gotowania kartaczy zależy od ich wielkości.

Dlaczego kartacze się rozpadają?

Najczęstszym powodem rozpadania się kartaczy jest złe przygotowanie masy ziemniaczanej. Powody są dwa - zbyt duża ilość ugotowanych ziemniaków lub zbyt słabe odciśnięcie tarkowanych. 

Czy można zamrozić kartacze?

Można. Moja babcia mówiła, że najlepiej mrozić je na surowo. W naszym domu jednak tego nie praktykowano. Najlepiej smakują świeżo ugotowane kartacze.

Jak przechowywać kartacze z mięsem?

Ugotowane kartacze trzymam w garnku w wodzie, w której się gotowały. Gdy ostygną, chowam garnki do lodówki.

Jak odgrzewać kartacze?

Kartacze odgrzewamy na dwa sposoby. Pierwszy - w garnku w wodzie, w której się gotowały, na małym ogniu. Drugi - wyjąć je z wody, pokroić w plastry i usmażyć na patelni.